ارتقای سواد زیبایی‌شناختی دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان با بهره‌گیری از آیات قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، پردیس شهید مفتح شهر ری، تهران

10.22070/tlr.2026.21334.1831

چکیده

هدف: این پژوهش با هدف طراحی راهبردهای تربیتی مبتنی بر قرآن کریم برای ارتقای سواد زیبایی‌شناختی دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان انجام شد.
روش: پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مفهوم طراحی گردید و داده‌ها از 75 آیه در 32 سوره قرآن کریم (که از طریق پایگاه‌های قرآنی و تفاسیر معتبر مانند المیزان، تسنیم، نمونه، نور و ... شناسایی شدند) استخراج گردید.
نتایج: تحلیل داده‌ها با کدگذاری سه‌مرحله‌ای (باز، محوری و گزینشی) صورت گرفت؛ در این فرآیند، 52 کد باز در 6 مقوله محوری دسته‌بندی و در دو بعد اصلی «زیبایی تکوینی» (نظام آفرینش) و «زیبایی تشریعی» (هدایت کلامی) سازماندهی شدند.
بحث و نتیجه‌گیری: یافته‌های کلیدی نشان دادند که تحقق سواد زیبایی‌شناختی مستلزم یکپارچگی این دو بعد است؛ از سوی تکوینی، آموزش نگاه تأملی در آفرینش (مانند مشاهده‌ی نظم کیهانی و تنوع طبیعت) و هماهنگی ظاهر و باطن در طراحی محیط آموزشی، و از سوی زیبایی تشریعی، تلفیق اخلاق و زیبایی در رفتار معلم، بهره‌گیری از استعاره‌های قرآنی در تدریس، طراحی روابط معنوی و الگوسازی در روابط انسانی. نتایج پژوهش تأکید می‌کند که قرآن کریم نه‌تنها زیبایی را در حوزه‌ی هنر محدود نمی‌کند، بلکه چارچوبی جامع برای پرورش انسانی کامل ارائه می‌دهد که در آن، زیباییِ جهان و زیباییِ هدایت، دانش‌آموز را از سطح «باید» به سطح «خواستن» در تحقق «حیات طیبه» سوق می‌دهد. پیشنهاد می‌شود برنامه‌های درسی دانشگاه فرهنگیان با افزودن درس «زیبایی‌شناسی قرآن در آموزش» و طراحی کارگاه‌های عملی (تأمل در طبیعت، طراحی کلاس درس با استعاره‌های قرآنی) بازتعریف شوند.

کلیدواژه‌ها

پژوهش‌های آموزش و یادگیری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 05 بهمن 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار