نقش باورهای معرفت‌شناختی و هوش معنوی در پیش‌بینی موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان دوره تحصیلی متوسطه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه یزد

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش باورهای معرفت‌شناختی و هوش معنوی در پیش‌بینی موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان دوره متوسطه بود. از روش توصیفی - همبستگی استفاده شد. جامعه پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان پایه یازدهم دوره متوسطه شهرستان زرین شهر (588 نفر) بودند که تعداد 240 نفر از آنان به روش نمونه‌گیری تصادفی، انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه باورهای معرفت‌شناختی و پرسشنامه هوش معنوی بود که تامین روایی صوری و محتوایی آن ها از طریق نظرات شش نفر از استادان علوم تربیتی دانشگاه یزد و پایایی آن ها  نیز از طریق آلفای کرونباخ به ترتیب، 0.82 و 0.86 به دست آمد. معدل تحصیلی دانش‌آموزان برای موفقیت تحصیلی در نظر گرفته شد. داده‌ها از طریق ضریب همبستگی گشتاوری پیرسون و نیز تحلیل رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد؛ بهترین پیش‌بینی‌کننده های موفقیت تحصیلی شامل؛ قطعیت دانش، ساده بودن دانش، توانایی ذاتی در یادگیری و همچنین درک و ارتباط با سرچشمه هستی است. بر اساس یافته‌ها، باورهای معرفت‌شناختی و هوش معنوی در پیش‌بینی موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان نقش دارند و این عوامل، به ویژه در موقعیت‌های آموزشی، باید مد نظر قرار گیرند.
 

کلیدواژه‌ها


- یداللهی، آزیتا. میرزازاده، عظیم. نتی، لادن. (1393). پیش‌بینی موفقیت تحصیلی براساس هوش هیجانی و مولفه‌های جمعیت‌شناختی، مجله علوم پزشکی رازی، دوره 21، شماره 118،.1 2- یداللهی، آزیتا. نتی، لادن. سلطانی، اکبر. (1392). پیش‌بینی موفقیت تحصیلی براساس تفکرو مولفه‌های جمعیت‌شناختی، مجله توسعه آموزش در علوم پزشکی، دوره 6، شماره 11، صفحات 72-80. 3- Hofer, B.K. (2002). Dimensionality and disciplinary differences in personal epistemology. Contemporary Educational Psychology. 25(4), 378-405. 4- Hofer,B.K. (2004). Exploring the dimensions of personal epistemology in differing classroom contexts, Educational Psychology, 29, 129-163. 5- سیف، دیبا. رضویه، اصغر. لطیفیان، مرتضی. (1385). رابطه باورهای معرفت‌شناختی و انگیزش دانش‌آموزان تیزهوش درباره فرایند یادگیری و دانش ریاضی، مجله روان‌شناسی و علوم تربیتی، سال سی و هفتم، شماره 1، ص1-9. 6- شهبانی ورکی، بختیار. حسین قلی‌زاده، رضوان. (1386). تحول باورهای معرفت‌شناختی دانشجویان، ماهنامه علمی-پژوهشی دانشور رفتار دانشگاه شاهد، سال چهاردهم- دوره جدید، شماره 24. 7- زارع، حسین رستگار، احمد. (1391). رابطه باورهای معرفت‌شناختی و فرایندهای شناختی بررسی نقش واسطه‌ای اهداف پیشرفت، مجله روان‌شناسی، سال شانزدهم، شماره 4. 8- برزگر، کاظم. (1393). روند تحول باورهای معرفت‌شناختی دانش‌آموزان مقطع دبیرستان و رابطه آن با عملکرد تحصیلی، مجله علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز، دوره ششم، سال 21، شماره 1، ص 150-35. 9- معنوی‌پور، داود. حسنی، فریبا. رفیعی، پروانه. (1391). رابطه باورهای معرفت‌شناختی و خودکارآمدی تحصیلی با رویکردهای یادگیری دانش‌آموزان دختر دبیرستانی. فصلنامه تحقیقات روانشناختی، دوره 5، شماره 17،صفحات 29 الی 39. 10-Shommer, M. (1998). The influence of age and school ingot epistemological beliefs. The British Journal of Educational Psychology.68. 11- رضایی، اکبر. خداخواه، شبنم. (1388). رابطه‌ی بین سبک‌های فرزند‌پروری و باورهای معرفت‌شناختی با موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان مقطع متوسطه، مجله علوم تربیتی، سال دوم، شماره5،ص 117- 134. 12- رئیسی، مرضیه. احمدی طهران، هدی. حیدری، سعیده. جعفربگلو، عصمت. عابدینی، زهرا. بطحایی، سید احمد. (1392). ارتباط هوش معنوی با شادکامی و موفقیت تحصیلی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی قم، مجله آموزش در علوم پزشکی، 13 (5)، ص 431 تا 440. 13- رجایی، علی‌رضا. (1389). هوش معنوی: دیدگاه‌ها و چالش‌ها، پژوهش‌نامه تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بجنورد، شماره بیست و دوم. 14- محمدی، حسین. بحرینیان، عبدالمجید. مرتضوی، محمدامین. موسوی، سید محمدرضا. اشرف‌نژاد، ژاله. (1393). بررسی اثر آموزشی هوش معنوی بر سلامت روان دانش‌آموزان پسر مقطع متوسطه مجله پژوهشی در دین و سلامت، دوره‌ی 1، شماره 1، صفحات 28 تا 39. 15- Emmons,R.A. (2000). Are spirituality intelligence, Motivation, Cognition, and the psychology of ultimate concern? The International Journal for the psychology of Religion, 10(1) 3-26. 16- Vaughan, F. (2003). What is spiritual Intelligence? Journal of Humanistic psychology, Vol. 42, no (2). 17- Zohor.D. & Marsholl, I. (2000).SQ. Spiritual intelligence: the ultimate intelligence Network: USA: Bloomsbury. 18- Zohar,D. & Marshall,I. (2000). SQ: Connecting without spiritual intelligence. Network: Bloomsbury, Publishing House. 19- Nasel, D.D. (2004). Spiritual orientation in relation to spiritual intelligence: A new consideration of traditional Christianity and New Age/ individualistic spirituality. Doctoral Dissertation, university South Australia: Australia. 20- حمیدی، فرید. صداقت، حسین. (1391). بررسی مقایسه‌ی هوش معنوی دانش‌آموزان دوره متوسطه براساس جنسیت و پایه تحصیلی، زن در فرهنگ و هنر، دوره 4، شماره 4، 88-75. 21- Chan, C.K.K, & Sachs, J. (2001). Beliefs about learning in children’s understanding of science texts, Contemporary Educational Psychology, 26 (2), 192-210. 22-Tzung-Jin Lin & Feng Deng (2013).High school students ‘scientific epistemological belifes, motivation in Learning science, and their relationship: A comparative study within the Chinese culture. International Journal of Educational Development.33, 37-47. 23-Azar Pakdaman Savoji,Beheshteh Niusha, Leila Boreiri (2013). Relationship between epistemological beliefs, self-regulated learning strategies and academic achievement. Procedia. Social Behavioral Sciences, 84, 1160-1165. 24- عاشوری، جمال. آزادمرد، شهنام. جلیل آبکنار، سید سمیه. معینی کیا، مهدی. (1392). پیش‌بینی موفقیت تحصیلی براساس راهبردهای شناختی و فراشناختی، جهت‌گیری هدف‌های پیشرفت و هوش معنوی در درس زیست‌شناسی، مجله روان‌شناسی مدرسه، شماره 4، 136-118. 25- سیف، دیبا. مرزوقی، رحمت‌اله. (1387). رابطه ابعاد باورهای معرفت‌شناختی و خودکارآمدی با عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان مقطع راهنمایی در درس علوم تجربی، دو ماهنامه علمی – پژوهشی دانشگاه شاهد، سال پانزدهم، شماره 33. 26- رضایی، (1388). بررسی اعتبار و روایی پرسش-نامه باورهای معرفت‌شناختی، گزارش پژوهشی دانشگاه پیام‌نور استان آذربایجان شرقی. 27- عبدالله‌زاده، حسن و همکاران. (1387). پرسشنامه هوش معنوی. انتشارات روانسنجی، 79. 28- Schommer-Aikins,M. (2004). Explaining the epistemological beliefs stem: Introducing embedded systemic model and coordinate research approach Educational Psychologist, 39(1), 19-29. 29- محمودی اصل، م. (1381). بررسی رابطه بین باورهای معرفت‌شناختی و موفقیت تحصیلی دانش-آموزان سال دوم متوسطه شهرستان میان‌دو‌آب پایان-نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تبریز. 30- طلایی، خداکرم. (1379). روابط باورهای معرفت‌شناختی خودگردانی در یادگیری و موفقیت تحصیلی در دانش‌آموزان سوم نظام جدید شهر تبریز 79-78، دانشگاه تربیت معلم دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی گروه روان‌شناسی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد. 31-کیان، مریم. (1394). تحلیل برنامه درسی مغفول در دوره تحصیلی متوسطه، دوفصلنامه نظریه و عمل در برنامه درسی، سال سوم، شماره 6، صفحات 101 الی 120.